تعاملات دیپلماتیک

تعاملات دیپلماتیک

آینده‌پژوهی تعاملات دیپلماتیک ایران و عراق؛ تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر روابط آن‌ها (2025-2035)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
علیرضا صحرایی
دکتری علوم‌سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
10.22034/dpiq.2025.518316.1036
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر شناخت و تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر روابط دو کشور قدیمی منطقه غرب آسیا و به‌عنوان بازیگران بانفوذ و وارثان کشورهای قدرتمند تاریخی منطقه است. پرسمان اساسی پژوهش چنین صورت‌بندی می‌شود که مهم‌ترین پیشران‌های تأثیرگذار بر روابط ایران و عراق در بازه زمانی 2025 تا 2035 کدامند؟ جهت پاسخ به سؤال پژوهش، با رویکردی آینده‌پژوهانه از روش تحلیل اثرات متقاطع استفاده شده است که تأثیر متقابل شبکه متغیرها را بررسی نموده و جایگاه هر متغیر را بر اساس ارتباط با شبکه متغیرها مشخص می‌سازد. ابزار پژوهش، پرسشنامه است و نظرات کارشناسان حوزه عراق داده‌های پژوهش است. یافته­های پژوهش بر اساس خروجی نرم‌افزار میک‌مک از پیشران‌های مؤثر بر روابط ایران و عراق حاکی از آن است که از میان پانزده متغیر انتخابی، سه متغیر در گروه متغیرهای تأثیرگذار یا بافتی (دیپلماسی فرهنگی و مذهبی، حضور نیروی خارجی در عراق، ساختار سیاسی عراق) به‌عنوان متغیرهای تعیین‌کننده قرار دارند، دو متغیر در گروه متغیرهای ریسکی (دشواری ژئوپلیتیکی و عوامل هیدروپلیتیکی)، دو متغیر (تجارت دفاعی بین دو کشور و همکاری‌های امنیتی) به‌عنوان هدف شناسایی شده است، پنج متغیر در گروه متغیرهای اهرمی (جامعه به هم پیوسته، ژئواکونومی ایران، بافت ناهمگن قومیتی و مذهبی، بازسازی پسا جنگ، وابستگی به نفت) هستند و در نهایت سه متغیر (محور مقاومت، دیپلماسی علمی، بحران‌های زیست‌محیطی) نیز در گروه متغیرهای تأثیرپذیر قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها
عراق
ایران
آینده‌پژوهی
پیشران‌های کلیدی
مناسبات دیپلماتیک

موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying and Explaining the Key Drivers Affecting Iran-Iraq Relations from a Foresight Research Perspective (2025-2035)

نویسنده English

Alireza Sahraie
PhD. Department of Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

INTRODUCTION
Iraq is considered one of the most influential players in Iran's neighbors and the West Asian region due to its geopolitical location, potential economic capacities, and specific political, cultural, and social characteristics. Iraq's specific geostrategic and geopolitical location, due to its artificiality, which is the product of the decisions of the Supreme Council of the League of Nations in 1920, has played an important role in its foreign policy since the establishment of this country. Therefore, Iraq's geopolitical and geographical location and historical, diplomatic, religious, cultural, and economic relations with the Islamic Republic of Iran are so important that it can be said that few countries in the world have this level of commonality; so that today, Iran has become one of the most important actors in the political sphere of Iraq. The relations between the two neighboring countries of Iran and Iraq have had many ups and downs over the past four decades. The special importance of Iraq as Iran's most important neighbor in the West Asian region has made deepening relations with this country more evident to advance the goals of the regime and the strategic deepening of the Islamic Revolution. Establishing bilateral relations to expand and deepen comprehensive strategic ties with Iraq will be helpful and influential in building a desirable future for the relations between the two countries. The necessity of the present study on the future of Iran-Iraq relations also stems from this issue. Therefore, the research question is formulated as follows: What are the most important drivers affecting Iran-Iraq relations in the period from 2025 to 2035? Also, to answer this question, which also has a futures-oriented nature at the heart of the research, the present study is not a hypothesis test, but rather seeks to discover the variables and drivers affecting the comprehensive strategic relations between these two countries in a ten-year time horizon.
THEORETICAL FRAMEWORK
The theoretical framework of the present study is based on the theory of "complex interdependence". In summary, some of the main propositions in the theory of complex interdependence, according to Cohen and Nye are: First: According to Cohen and Nye, if economic relations between countries are such that they have mutually costly effects and not simply symmetrical ones, it can be said that there is interdependence between them. However, if the interactions of countries do not have many costly effects, only a mutual link has been formed between them. Second, In a situation of complex interdependence, the asymmetry between the parties causes one to influence the other. Actors who are less dependent than others also have more bargaining power. Third: Nye and Cohen believe that interdependence is not necessarily positive and based on common interests and may also be negative. Theorists in this field have not only pointed to the quantitative increase in interconnections across various issues, but have also paid attention to the qualitative aspects of this development. From the researchers' perspective, complex interdependence has three characteristics: 1. The existence of multiple communication channels; 2. The absence of a clear hierarchy in various issues; 3. The reduction in the role of military forces; 4. These three main characteristics create distinct political and global processes that transform power resources into power as a force controlling outcomes.
METHODOLOGY
 This research was designed and conducted with a futures research approach, and in terms of methodology, its main core is structural analysis, which uses a variety of methods in its different parts. In futures research, we are not faced with a single future; rather, we are faced with a diverse range of futures that must be considered simultaneously in order to obtain positive and maximum results. The most important tool of futures research is the use of diverse and multiple methods. Therefore, the present research is quantitative in nature and the cross-effect analysis technique has been used to examine the research objectives. Accordingly, the methodological foundations of cross-effect analysis research have been used to examine the relations between Iran and Iraq to determine the impact of each of the variables mentioned in the mutual relations of the two countries in the probable future using the futures research method. To examine this goal, the MiqMaq software, which is designed for cross-effect analysis, has been used.
RESULTS & DISCUSSION
 The software output of the variables affecting Iran-Iraq relations indicates that among the fifteen selected variables, although there is no contextual variable in the system, three determining variables have been identified that are considered the main drivers of Iran-Iraq relations. Among these three variables, the cultural and religious diplomacy variable is considered a positive factor in the diplomatic interactions of the two sides, and the presence of shrines around the country, which have many enthusiasts in the two countries, has the necessary ability to influence other variables in the direction of relations between Iran and Iraq; However, two other determining variables (the presence of foreign forces in Iraq and the political structure of Iraq) hurt Iran-Iraq relations, which in addition to affecting other variables in the system, also can negatively affect diplomatic relations between Iran and Iraq and should be considered in the relations between the two sides.
In the group of risk variables, which includes variables that have the possibility of increasing the cost of diplomatic relations, two variables have been identified: hydro-political factors and geopolitical difficulty. In the second part, two bivariate variables have been identified: security cooperation, which is very close to the center of the system and can even be selected as a regulatory variable. In parallel with this factor, the defense trade variable has been identified, which complements the security cooperation of the two countries. In the third part, there are independent variables that include two parts: the interconnected society variables that refer to the religious homogeneity between the Shiite majority of the two countries, along with the heterogeneous context that emphasizes the ethnic and religious gaps that exist, especially in Iraq, along with the oil-dependent economic situation in the lever variables, which indicate that these three variables have been influential in the history of relations between the two countries; in the second part, which includes two variables, Iran's geo-economics situation and post-war reconstruction, and in the cross-effects of these two variables, they have been identified without affecting the system..
CONCLUSIONS & SUGGESTIONS
 Two basic points in concluding that ten percent of the variables are of fundamental importance:
- The security cooperation variable is located in the center and is the most active variable in establishing communication with other variables, which also confirms its special importance in diplomatic interactions between the parties.
- On the other hand, Iraq's political structure variable is located, which has the greatest direct impact on other variables.

کلیدواژه‌ها English

Iraq
Iran
futures studies
key drivers
diplomatic relations
فارسی
قائمی، یاسر و صابر قیاسی (1402)، سیاست خارجی عراق و روابط با ایران، در پرتو تغییر حاکمان سیاسی عراق (بعد از سقوط صدام، 2003 ـ 2022)»، مطالعات سیاسی بین‌النهرین، 2(2)، 293-317
علیوی حلات، محمدکریم؛ محمدجواد نوروزی، غنی زغیر عطیه ال محمد؛ محمدرضا اقارب پرست (1403)، ارزیابی راهبرد سیاست خارجی عراق در قبال جمهوری اسلامی ایران(2023-2024) سیاست پژوهی ایرانی، 11(2)، 27
هاشمی، سید مصطفی؛ عبدالرضا فرجی‌راد و رحیم سرور(1396)، تبیین عوامل ژئوپلیتیک مؤثر بر روابط ایران و عراق، پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 5(2)،118-143
هراتی، محمدجواد؛ رضا سلیمانی و عبدالواحد عبادی (1395)، تأثیر ساختار سیاسی جدید عراق بر نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی. مطالعات انقلاب اسلامی، 13(3)،145-162،
اسدی، علی‌اکبر و محمدرضا راستگو (1398). گسل‌ها و چالش یکپارچگی عراق: آثار و پیامدهای امنیتی برای ایران سیاست جهانی، 8(2)، 107-138
امیری، اسماعیل (1395). بررسی روابط سیاسی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق پس از سقوط صدام، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه گیلان.
بارکین، ساموئل (1393). سازمان‌های بین‌المللی؛ نهادها و تئوری‌ها، ترجمه عبدالمجید سیفی و مصطفی انتظار المهدی، تهران: کویر.
برزگر، کیهان (1385). سیاست خارجی ایران در عراق جدید، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، چاپ اول.
بزرگی، وحید(1375). نظریه‌های روابط بین‌الملل، جلد دوم. تهران: مؤسسه انتشارات جهاد دانشگاهی.
پلونده، حسین (1401). مفهوم‌سازی روابط اقتصادی خارجی ج.ا.ا با عراق در چارچوب رویکرد دیپلماسی اقتصادی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی کرمانشاه.
پورحسن، ناصر و افسانه خوشناموند (1399). شکل‌گیری مرز نرم در روابط ایران و عراق در دوره پسا صدام، پژوهش‌های راهبردی سیاست،  34(3)، 73-105
پورعلی، پریسا؛ محمدرضا دهشیری؛ محمدرضا قائدی و حسن خداوردی(1400). رویکردهای دیپلماسی فرهنگی ایران در عراق پس از سقوط صدام، پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 11(1)
توکلی، یعقوب؛ بهزاد قاسمی و سید محمد سید احمدی (1392). روابط ایران و عراق پس از صدام؛ فرصت‌ها و چالش‌ها، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 5(2)، 163-180
جمیل عزیز، وسیم (1403). تحلیل ژئوپلیتیکی روابط عراق و ایران در دو دهه اخیر، رساله دکترای جغرافیای سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.
خلیق، معصومه (1400). پیامدهای وابستگی متقابل اقتصادی بر روابط ایران و عراق بین سال‌های 2003تا2019، پایان‌نامه کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد.
رنجبر حیدری، وحید و قربانی، ارسلان و سیمبر، رضا و حاجیانی، ابراهیم (1395). شناسایی و تبیین عوامل و پیشران‌های مؤثر بر روابط ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس در افق ده‌ساله با بهره‌گیری از روش میک‌مک، آینده‌پژوهی دفاعی،1(2)
زینالی اقدم، علیرضا؛ محمد یوسفی جویباری؛ محمد قربانی گلشن‌آبادی(1401). بسترهای روابط راهبردی و راهبرد سیاسی ج.ا.ا در ایجاد و استقرار ثبات سیاسی در عراق 2003تا 2020، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 8 (آبان)، 897-907.
سیف‌زاده، سیدحسین (1379). نظریه‌پردازی در روابط بین‌الملل: مبانی و قالب‌های فکری، تهران: سمت.
سیف‌زاده، سیدحسین (1390). اصول و روابط بین‌الملل. چاپ هفتم، تهران: میزان.
سیفی، عبدالمجید و مهدی محمدنیا (1401). وابستگی متقابل پیچیده؛ چارچوبی برای تحلیل روابط هند و ایالات‌متحده، سیاست خارجی، 3(3)، 203-230
سیمبر، رضا؛ سامان فاضلی و دانیال رضاپور (1400). منابع قدرت هوشمند ج.ا.ا در عراق پسا داعش و تهدیدهای پیشرو، دانش سیاسی، 17(2)
شریعتی، شهروز (1396). نقش مؤلفه‌های انسدادی ساختاری در روند همگرایی منطقه‌ای ایران و عراق، دولت پژوهی، 11(3)،27-51
صادقی، سید شمس‌الدین؛ مهری مارابی و نرگس اکسا (1395). ایران-عراق چشم‌اندازی بر راهبردی شدن مناسبات دوجانبه، پژوهش‌های روابط بین‌الملل،22(1)
فرجی، علی‌اکبر(1400). بررسی عوامل همگرایی و واگرایی در روابط ایران و عراق، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین.
قوام، عبدالعلی (1390). روابط بین‌الملل: نظریه‌ها و رویکردها، چاپ ششم، تهران: سمت.
کریمی‌پور، یدالله؛ امیرحمزه عزیزی؛ حسین ربیعی و افشین متقی (1397) تبیین مؤلفه‌های ژئوپلیتیک اثرگذار بر پیوند استراتژیک کشورها مطالعه موردی؛ ایران و عراق، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 48(1)، 21-39
گلچین، علی، امیری مقدم، رضا (1397). جامعه‌شناسی امنیتی در عراق، تهران: دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی.
گودرزی، محسن؛ عبدالله مبینی دهکردی و محمد معظمی گودرزی (1401). تبیین پیشران‌های کلیدی آینده روابط ایران و عراق در افق 1410، آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی، 3(1)، 11-40
متقی،ابراهیم و اسماعیل سلطانی (1392). سیاست خارجی ج.ا.ا نسبت به عراق و تأثیر آن بر جایگاه منطقه‌ای ایران، دانش سیاسی و بین‌المللی، 5(1)، 43-66
محمدی فارسانی، جاسم (1392). فراسوی روابط ایران و عراق، پس از سقوط صدام، تهران: رسول.
مشیرزاده، حمیرا (1395). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، چاپ دوم، تهران: سمت.
ممبینی، یعقوب (1396). روابط ایران و عراق پس از سقوط صدام حسین، تهران: ترآوا.
منتی، ایوب و ناصر هادیان (1398). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال عراق از منظر موازنه تهدید(2018-2003) ، جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، 7(2)، 139-164
منوچهری، کامران (1400). بررسی سناریوهای محتمل آینده روابط جمهوری اسلامی ایران و عراق جدید با تأکید بر تأثیرات گروه‌ها و احزاب شیعه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، گروه روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام.
نبوی، سید مهدی؛ سید حمزه صفوی و محمدصادق کوشکی (1399). تدوین سناریوهای روابط ایران و ترکیه در افق1408، آینده‌پژوهی دفاعی، 5(18)،7-36
هن لی، جو (1391). بررسی روابط ایران و عراق: کشمکش و همگرایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز.
Refereneces
-Darvishi setalani, F. & Vatankhah, Z. (2018). A Study of the Islamic Republic of Iran’s Policy toward New Iraq (2003-2015). Geopolitics Quarterly, 13 (4), 1-19.  20.1001.1.17354331.1396.13.48.1.8
-Devendra, N. (2021). The New Government in Iraq: Challenges Ahead. Manohar Parrikar Institute for Defence Studies and Analyses. India.
-Sari, I. (2021). Iran’s New Iraq Policy after Saddam: From Sociological Dynamics to Political Realities. The Journal of Iranian Studies, 5 (2), 427-454. DOI: 10.33201/iranian.1009337
-Barzegar, Kayhan. 2008. Iran’s foreign policy in post-invasion Iraq. Middle East Policy. XV (4): 47-58. https://www.belfercenter.org/publication/irans-foreign-policy-post-invasion-iraq.
-Bell, W. (2003). What do mean by future studies? In Slaughter R. (Ed) New Thinking For A New Millennium. London: Rutledge. 3-25, https://www.jstor.org/stable/pdf/resrep05909.8.pdf
-Ehteshami, Anoushiravan. (2003). Iran-Iraq relations after Saddam. The Washington quarterly. 26(4). https://www.researchgate.net/signup.SignUp.html.
-Haghi, Moslem, Mohammad Yousefi, and Ehsan Shakeri. (2022). the Impact of Identity Crisis in Iraq (Post-Saddam) on the Islamic Republic of Iran Foreign Policy Orientation. Geopolitics Quarterly. 17(4): 231-262. Dor: 20.1001.1017354331.1400.17.64.10.7.
-Keohane, R. O, & Nye, J. S (1987). Power and Interdependence revisited. International Organization, 41(4 Autumn):725-753.
https://www.jstor.org/stable/2706764
-Keohane, R. O, & Nye, J. S (1998). Power and Interdependence in the Information Age, Foreign Affairs, 77(5), 81-94. https://www.jstor.org/stable/20049052
-Keohane, Robert (1986). After Hegemony, cooperation and Discord in the World Political Economy. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.
-Main, J. M. (2016). India-US Relations in the Age of Uncertainty. New York: Rutledge.
-Mehkri, Ishtiaq Ali. (2005). Religion and politics in Iran-Iraq relations. Pakistan Horizon. 58(4): 33-41. https://www.jstor.org/stable/41394115
 -Seloom, M. (2024). From Rivals to Allies: Iran’s Evolving Role in Iraq’s Geopolitics, Middle East Council on Global Affairs. April 19,
https://mecouncil.org/publication_chapters/from-rivals-to-allies-irans-evolving-role-in-iraqs-geopolitics./
-Stansfield, G. (2007). Iraq: People, History, Politics. Cambridge: Polity Press.
-Studocu. (2020). Complex Interdependence Theory, at: https:// www. Studocu.com/row/document/quaid-i-azam-university/ debates-in-ir/ Complex- Interdependence- Theory/6774781.
-Tanious, M. E. (2019). The impact of economic interdependence on the probability of conflict between ststes: The case of American-Chinese relationship on Taiwan since 1995. Review of Economics and Political Science, 4(1), 38-53 URL= https://www.refworld.org/reference/countryrep/uscrs/2010/en/75971
-Wang, B. (2007). The Iraq War and the New Iran-Iraq Relations, Journal of Middle Eastern and Islamic Studies (in Asia), 1(1), 66-77, DOI: 10.1080/19370679.2007.12023104
Translated References into English
-Ghaemi, Y. & Ghyasi, S. (2023). "Iraq's Foreign Policy and Relations with Iran; In the Light of the Change of Political Rulers of Iraq (after the fall of Saddam 2003-2022). Mesopotamian Political Studies. 2(2):293-317. Doi: 10.22126/mps.2023.9549.1024. [In Persian]
 
-Alivi Halat, M.K. Norouzi, M.J. Atiyeh Al Mohammad, Gh. Z. & Agharebparast, M.R. (2024). "Evaluation of Iraq’s Foreign Policy Strategy Towards the Islamic Republic of Iran (2023-2024)". Journal of Iranian Political Research. 11(2): 27-46. https://sanad.iau.ir/journal/se/Article/[In Persian]1129916
 
-Hashemi, M. Farajirad, A. & Sarvar, R. (2017). "An Explanation of Geopolitical Factors Influencing Iran-Iraq Relations". Iranian Research Letter of International Politics. 5(2): 118-143.
doi: https://doi.org/10.22067/jipr.v5i2.57074[In Persian]
 
-Harati, M. Solaymani, R.  & Ebadi, A.(2016) "The Effect of Iraq`s New Political Structure on Regional influence of IRI". Scientific Quarterly Journal of Islamic Revolution Studies, 13 (3) :145-162. doi: 20.1001.1.20085834.1395.13.46.8.2. [In Persian]
 
-Asadi, A. & Rastgoo, M.Z. (2019). "Iraq's Gaps and Challenges of Integration: Implications and Security Implications for Iran". World Politics. 8(2): 107-138. Doi: 10.22124/wp.2019.3684. [In Persian]
 
-Amiri, I.(2015). "A Study of Relations of the Islamic Republic of Iran with the Republic of Iraq after Saddam s Overthrow". M.A. Thesis. Department of Political Science. University Of Guilan (University Campus 2). [In Persian]
 
-Barkin, S. (2014). International Organizations: Institutions and Theories. translated by Abdolmajid Seifi and Mostafa Entezar-ol-Mahdi, Tehran: Kavir. [In Persian]
 
-Barzegar, K. (2006). Iran's Foreign Policy in the New Iraq. Tehran: Expediency Discernment Council Strategic Research Center Publications, First Edition. [In Persian]
 
-Bozorgani, Vahid (1996). Theories of International Relations. Vol.2.Tehran: Jihad Daneshgahi Publishing House. [In Persian]
 
-Polvandeh, H. (2022)."Conceptualizing the Foreign Economic Relations of the Islamic Republic of Iran with Iraq in the Framework of the Approach of Economic Diplomacy".M.A. Thesis of political science. Faculty of Social Sciences. Razi University. [In Persian]
 
-Pourhassan, N. & Khoshnamvand, A.(2021). " The Formation of a Soft Border in the Relations between Iran and Iraq in the Post-Saddam Epoch". Political Strategic Studies. 34(3): 73-105. Doi: https://doi.org/10.22054/qpss.2019.38324.2188. [In Persian]
 
-Pourali P, dehshiri M, ghaedi M, khodaverdi H.(2021). "Turkish Cultural Diplomacy in Iraq with Neo-Ottomanism Approach and Turkish Nationalism (2003-2019)". Quarterly Journal of Political Research in Islamic World. 11(1): 69-99. Doi: 20.1001.1.23222980.1400.11.1.2.0[In Persian]
 
-Tavakkoli, Y. Qasemi, B & Seyyed Ahmadi, M. (2013). "Iran-Iraq Relation in Post-Saddam Era: Opportunities and Challenges". Islamic Revolution Research. 5(2): 163-180. https://www.roir.ir/article_63414.html. [In Persian]
 
-Jamil Aziz, W. (2024). "Geopolitical analysis of Iraq-Iran relations in the last two decades". PhD thesis in political geography. Faculty of Literature and Humanities. Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian].
 
-khaligh, M. (2021). "Consequences of economic interdependence on Iran-Iraq relations between 2019-2003." M. A. Thesis International Relations. Faculty of Law and Political Science. Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian]
 
-Ranjbar Heydari, V. Ghorbani, A. Simbar, R. and Hajiani, E. (2016). “Identifying and explaining the factors and drivers affecting Iran-GCC relations in a ten-year period using the Miq-Maq method”, Quarterly Journal of Defense Futures Studies, 1(2): 7-37. https://doi.org/10.22054/qpss.2019.27026.1805. [In Persian]
 
-Zeinali Aghdam, A. Yusefi, M. & Ghorbani, M.(2022). "Reviewing documents and analyzing them and is qualitative".
Journal iranian political sociology.5(8): 897-907. Doi:10.30510/psi.2022.327783.3047. [In Persian]
 
-Seifzadeh, H. (2000). Theorizing in International Relations: Fundamentals and Intellectual Frameworks. Tehran: Samt. [In Persian]
 
-Seifzadeh, H. (2011). Principles and International Relations. Seventh edition. Tehran: Mizan. [In Persian]
 
-Seifi, A.M. & Mohammadnia, M. (2022) "Complex Interdependence:   Framework for Analyzing India-US Relations". Foreign Policy Quarterly. 3(3): 203-30. http://fp.ipisjournals.ir/article_[In Persian]701443.html
 
-Simbar, R. Fazeli, S. & Rezapoor, D (2021). "The sources of the smart power of the I.R.Iran in post-ISIS Iraq and threats ahead". Political Knowledge Scientefic Journal (Bi-quarterly). 17(2): 383-406. Doi: 10.30497/pkn.2021.14270.2592 .  [In Persian]
 
-Shariati, Sh. (2017). "State Structure and the Problematic of Iran and Iraq Cooperation". Quarterly Journal of Government Studies. 11(3): 27-51. Doi: https://doi.org/10.22054/tssq.2017.8103. . [In Persian]
 
-Sadeghy, Sh. Maraby, M. &  Eksa, N.(2015)."Islamic Republic of Iran and Iraq: The Landskape of Strategic Alliance". International Relations Research Quarterly. 22(1):129-162. https://www.iisajournals.ir/article_45860.html. . [In Persian]
 
-Faraji, A. (2021). "Investigating the Convergence and Divergence Factors in Iran-Iraq Relations (2003-2018)". Degree of Master of Science Political science. Department of Political science. Faculty of Social Sciences.Imam Khomeini International University.
 
-Ghavam, A.A.(2011). International Relations: Theories& Approaches. Sixth edition, Tehran: Samt. [In Persian]
 
-Karimipoor, Y. Ahazizi, A. Rabiee, H. & Motaghi, A. (2018). "Explaining geopolitical components affecting the strategic linkages of countries Case Study: Iran and Iraq". jgs. 18(48): 21-39. doi:10.29252/jgs.18.48.21. [In Persian]
 
-Golchin, A. Amiri Moghadam, R. (2018). Sociology of Security in Iraq. Tehran: National Intelligence and Security University. [In Persian]
 
-Gudarzi, M. Mobini Dehkordi,A. M. & Moazami Goodarzi, M. (2022)."Explaining the Key Propulsion of Iran-Iraq relations on the Horizon of 2031". Journal Future Studies of the Islamic Revolution. 3(1): 11-40. Doi: 20.1001.1.27173674.1401.3.1.1.9. [In Persian]
 
-Mohammadi Farsani, J. (2013). Beyond Iran-Iraq Relations, After the Fall of Saddam. Tehran: Rasoul. [In Persian]
 
-Moshirzadeh, H. (2016). Development in the Theories of International Relations. Second Edition, Tehran: Samt. [In Persian]
 
-Mombini, Y.(2017). Iran-Iraq Relations After the Fall of Saddam Hussein. Tehran: Tarava. [In Persian]
 
-Menati, A. & Hadian, N. (2020). "The Islamic Republic of Iran's Foreign Policy towards Iraq From the perspective of Balance of Threat Theory (2003-2018)". Two Quarterly Journals of Political Sociology of the Islamic World. 7(2): 139-164. DOI:  10.22070/iws.2019.4025.1719
 
-Manochehri, K. (2023). "Investigating possible future scenarios for Islamic Republic of Iran-New Iraq relations with emphasis on the influences of Shia groups and parties". M.A. Thesis In political science. Department of International Relation of Islamic Law. Islamic Azad University of Ilam. [In Persian]
 
-Sahraie, A. (2025). " Identifying and explaining the main drivers affecting the Yemeni crisis". Journal of Countries Studies, 3(3): 613-644. Doi:  10.22059/jcountst.2025.388919.1227 . [In Persian]
تعاملات دیپلماتیک
دوره 2، شماره 6
تابستان 1403
صفحه 1-54