تعاملات دیپلماتیک

تعاملات دیپلماتیک

راهبردهای تامین منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری امنیت ملی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع و تحقیقات راهبردی، تهران،ایران
چکیده
خلیج فارس مهم‌ترین خطه آبی منطقه است که علاوه بر ظرفیت‌های گوناگون فرهنگی، سیاسی و اقتصادی با بهره‌مندی از منابع سرشار نفت و گاز از اهمیتی راهبردی در تعاملات بین‏المللی برخوردار است. برخی از تحلیلگران روابط بین‌الملل معتقدند که مهم‎ترین شرایط استمرار بقا و حضور فعال در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی کنونی توجه به منافع ملی است. تامین منافع ملی ج. ا. ایران در خلیج‌فارس، نیازمند شناخت عوامل تأثیرگذار در این حوزه است. هدف اصلی تحقیق ارائه راهبردهای تامین منافع ملی ج.ا.ایران در خلیج‌فارس است، بنابراین سوال تحقیق این است که راهبردهای تامین منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در خلیج‌فارس کدامند؟
این تحقیق از نوع کاربردی توسعه‌ای و روش آن موردی زمینه‌ای است. حجم نمونه آماری تحقیق 54 نفر است. روش گردآوری اطلاعات میدانی و کتابخانه‏ای بوده که با تحلیل عمیق مبانی نظری، عوامل مؤثر بر منافع ملی ایران در خلیج‏فارس را احصاء نموده و سپس در قالب پرسشنامه با استفاده از تحلیلهای کمی و کیفی به‌صورت آمیخته نسبت به استانداردسازی و بومی‌سازی این عوامل اقدام شده است. بر اساس تجزیه و تحلیل به عمل آمده و با استفاده از ابزار IFE و EFE تعداد 86 عامل (25 قوت، 16 ضعف، 21 فرصت و 24 تهدید) شناسایی و سنجش شده و نهایتاً به روش SWOT راهبردها تدوین شده و نسبت به تعیین اولویت اجرایی آنها با استفاده از روش QSPM اقدام شده است. بر اساس نتایج تحقیق تعداد 11 راهبرد برای تامین منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در خلیج‌فارس احصا گردید. ﭘﺲ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻮاﻣﻞ دروﻧﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ و مشخص شدن نقاط موجود و مطلوب، وضعیت موجود کشورمان در حوزه منافع ملی در خلیج‌فارس در ربع رقابتی ارزیابی شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Strategies for Securing the National Interests of the Islamic Republic of Iran in the Persian Gulf

نویسنده English

Mohammad Eqbal Aliasghari
Ph. D., Department of National Security, Supreme National Defense University, Tehran, Iran
چکیده English

Success in the rapid advancement of development along with economic pragmatism has caused India to become one of the most dynamic countries in the world economy and secondly to be considered as an emerging center of wealth and power in the world. On the one hand, the economic development requirement of this country and extensive transformations in the international system have imposed a new direction on the foreign policy of this country in the Middle East and towards Israel and Iran. In this article, we focus on the reasons for changing India's Middle East policy from a policy that was defined in the light of the principle of non-alignment in the Cold War era to a policy that was redefined based on the new needs of India's national interests. Therefore, according to the above premises, the main question of the article is raised as follows: What changes have been made in India's foreign policy towards Israel and Iran, considering the options facing India? The hypothesis of the article, using the theory of balance of interests, is that the foreign policy of India in the Middle East has changed from an ideological and third-world policy based on the principles of non-commitment to a policy of multiple and multilateral commitments based on the necessity of access to oil and energy resources. And gas, markets, and military weapons.  This article is written based on the descriptive-analytical method and uses virtual sources, specialized publications, and in terms of the subject area of this article, it examines India's policy towards the countries of Iran and Israel until 2023

کلیدواژه‌ها English

India
Middle East
National interests
Iran
Israel

فارسی

آنسف،اچ.ایگور وادوارد جی.مک دانل. (1375). استقرار مدیریت راهبردی، ترجمه عبداله زندیه. تهران . انتشارات سمت
آهنچی، محمد (1389)، راهبردو مدیریت راهبردی، چاپ1. تهران. شرکت تعاونی کار آفرینان فرهنگ و هنر. انوری، حسن . (1381)، فرهنگ بزرگ سخن، چاپ اول جلد چهارم، تهران، نشر سخن.     
 الهی،  همایون (1396)،  خلیج فارس و مسایل آن، تهران، نشر قومس.
برژینسکی، زی بیگنیو برژینسکی (1381)، خارج از کنترل اغتشاشات جهانی در طلیعه قرن بیست و یکم، ترجمه: دکتر عبدالرحیم نوه ابراهیم،  انتشارات اطلاعات.
 بوزان، باری (1378)، مردم، دولت ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.
جعفری ولدانی اصغر (۱۳۸۸)، چالش‌ها و منازعات در خاورمیانه، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی
جودت، بهجت (1380)، امنیت نفت در هزاره جدید، ژئواکونومی در برابر ژئو استراتژی»، ترجمه: قدیر نصری مشکینی، ماهنامه اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، شماره 165-166                                                                               
دیتل، ویلهیم (1376)، جهاد در راه خدا، ترجمه: دکتر جواد کرمانی و سکینه کرمانی.
رستمی، محمد (1392). تحلیل ژئوپلیتیکی حوزه خلیج‌فارس و تأثیر آن بر امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم و فنون فارابی. زمستان 92.
رفیعی، عبدالله (1381)، بازنگری جایگاه استراتژیک خلیج فارس و جزاری ایرانی»، نشریه ابرار، 20آذرماه.
رودباری، لواء فیلی (1375)، کویت (کتاب سبز)، تهران موسسه چاپ وانتشارات وزارت امورخارجه.
زارعی، بهادر (1378)، جغرافیای سیاسی خلیج فارس، رسالت، 14شهریورماه 1378.
عزتی، عزت‌الله (1394)، جغرافیای سیاسی جهان اسلام، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.                      
مدنی، امیر باقر (1363)، اوپک اثرات تخریبی تطبیق قیمت نفت، تهران انتشارات رجاء
مرادی، عبدالله (1394)، رویکردهای گوناگون به نظام امنیتی خلیج فارس، اندیشکده راهبردی تبیین، 9 خرداد.
 مرکز تحقیقات راهبردی (1389)، ایران و امنیت انرژی، گزارش 326، معاونت پژوهش سیاست خارجی.
معین، محمد (1371). فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیر کبیر.
مورگنتا، هانس. جی (۱۳۷۹). سیاست میان ملتها. ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، چاپ دوم.
 نامدار، مظفر (1390)، بهائیت آنگونه که هست، نشر موسسه فرهنگی مطبوعاتی جام جم.

References

Mintzberg, H. (1994), “The rise and fall of strategic planning” prentice Hal.https://www.parsi.wiki/fa
 Reuters (2016), Saudi Arabia may take more measures against Iran in execution row: foreign minister, 9 January 2016, In < www.reuters.com/article/us-saudi-iran>.